تبلیغات
شعر و عرفان
پنجشنبه 25 تیر 1388

اطلاعیه

   نوشته شده توسط: مسعود    

این وب تعطیل شد                                                کسانی که به اینجا می آمدند می توانند به وب دیگر من به نام "مخزن المعارف و اللطائف" تشریف بیاورند که در آن از هر دری سخن می گوییم و بعضا از پست های این وب در آن استفاده کرده ایم                                                                                                                       HTTP://GANJINAH.MIHANBLOG.COM 


دوشنبه 15 تیر 1388

علی علیه السلام

   نوشته شده توسط: مسعود    

     عید عاشقان ولایت وسر سپردگان کوی دوست فرخنده باد . در وصف علی  چه توان گفت آنجا که علی جان نبی است وفخر آسمان وزمین .دیگر هیچ نگویم که زبان را یارای گفتار و عقل را به کنه وجودش راه نیست.                               

با آن که آفریده شده ست آدم از خدا
گاهی به اتفاق ندارد کم از خدا

ای اتفاق ممکن ناممکن ای علی
ای جوهر تو، هم ز تو پیدا، هم از خدا

بین تو و خدا، الف الفت است و عشق
علم از تو سربلند شد و عالم از خدا

ماهی شدم در آینه چشمه غدیر
شور تو ریخت در گل من، یک نم از خدا

در جبر و اختیار، مرا هست اختیار
خاک از ابوتراب گرفتم، دم از خدا

من قهر می فروشم و او مهر می خرد
خوفم ز قهر نیست، که می ترسم از خدا

  شعر از علیرضا قزوه                                                                                                            


یکشنبه 24 خرداد 1388

عید تان مبارک

   نوشته شده توسط: مسعود    نوع مطلب :سروده های من ،

سالروز میلاد دخت نبی اکرم و همسر امیرامومنین
ام الائمه حضرت زهرا ی اطهر  سلام الله علیها برهمه مسلمین خصوصا زنان ومادران فداکار مبارک باد .                                                                                                                                                                                                شعر زیر را سال پیش روز میلاد حضرت زهرا سرودم که به بانوی دو عالم تقدیم می کنم                                      (1)اشاره به حدیث معروف لولا فاطمه ماخلقتکما                                                                                                (2)اشاره به حدیث معروف که لیله القدر  فاطمه است                                                                                       (3)اشاره به حدیث معروف (ما کان فی الدنیا اعبد من فاطمه .کانت تقوم حتی تتورم قدماه)در دنیا عابد تر از فاطمه نبود . انقدر به عبادت می ایستاد که پاهایش ورم می کرد                                                                                                                              
 مادرم جان جهانی همه تو
 محرم سر و نهانی همه تو
 به تجلی گه خورشید وجود
  علت کون و مکانی همه تو
 معنیت نتوان شنید از غیر تو
 زانکه "لولا" را نشانی همه تو(1)
 لیله القدری به سیر انفسی (2)
 کوثری  عزی  وقاری همه تو
 حکمت از تنفیذ حکمت محکم است
 علم احمد را کتابی همه تو
 عابدی تنها ز شب تا به سحر (3)
 اینچنین فخر عبادی همه تو
 راحت روح منی و خلق را
 راحت روح و روانی همه تو
 در ضلال آنکس که در راه تو نیست
 عین سلکی وصراطی همه تو
 لطف حق بر مصطفی و مرتضی
عبد را زآتش امانی همه تو
 خاتم عشق به نام تو بخورد
  ختم عشاق از آنی همه تو


جمعه 22 خرداد 1388

هرچه دیدیم درین باغ ندیدن به بود!

   نوشته شده توسط: مسعود    نوع مطلب :منتخب اشعار شاعران ،

 هر چه دیدیم درین باغ، ندیدن به بودهر گل تازه که چیدیم، نچیدن به بود
هر نوایی که شنیدیم ز مرغان چمن
 چون رسیدیم به مضمون، نشنیدن به بود   
 زان ثمرها که گزیدیم درین باغستان
 پشت دست و لب افسوس گزیدن به بود
 دامن هر که کشیدیم درین خارستان
 بجز از دامن شبها، نکشیدن به بود
 هر متاعی که خریدیم به اوقات عزیز بود اگر یوسف مصری، نخریدن به بود
 لذت درد طلب بیشتر از مطلوب است
 نارسیدن به مطالب، ز رسیدن به بود
 جهل سررشته‌ی نظاره ربود از دستم
 ور نه عیب و هنر خلق ندیدن به بود
 مانع رحم شد اظهار تحمل صائب    
  زیر بار غم ایام خمیدن به بود
                                                                                                                                                           شعر از صائب تبریزی 


جمعه 22 خرداد 1388

در آمدی بر وزن عروضی در شعر پارسی

   نوشته شده توسط: مسعود    نوع مطلب :آموزشی ،

در این قسمت در نظر داریم توضیحی بر وزن عروضی در شعر پارسی و چگونگی استخراج وزن اشعار و وزن عروضی شعر بعضی از شعرای بزرگ داشته باشیم ودر ابتدا 35وزن معروف شعر پارسی را بر می شمریم وبقیه در ادامه مطلب ذکر خواهد شد                                                                                                                                                                               جدول زیر شامل 35 وزن معروف شعر پارسی است که متعلق به" وبگاه آزمایش وزن عروض " میباشد                                    
31 وزن معروف فارسی
کد وزن نماد وزن نام
1001UU--UU--UU--UU-فعلاتن فعلاتن فعلاتن فعلنرمل مثمن مخبون محذوف
1002U-U-UU--U-U-UU-مفاعلن فعلاتن مفاعلن فعلنمجتث مثمن محذوف
1003--U-U-UU--U-U-مفعول فاعلات مفاعیل فاعلنمضارع مثمن اخرب مکفوف محذوف
1004-U---U---U---U-فاعلاتن فاعلاتن فاعلاتن فاعلنرمل مثمن محذوف
1005U---U---U---U---مفاعیلن مفاعیلن مفاعیلن مفاعیلنهزج مثمن سالم
1006U---U---U--مفاعیلن مفاعیلن فعولنهزج مسدس محذوف
1007--U-U----U-U--مفعول فاعلاتن مفعول فاعلاتنمضارع مثمن اخرب
1008--UU--UU--UU--مفعول مفاعیل مفاعیل فعولنهزج مثمن اخرب مکفوف محذوف
1009UU--U-U-UU-فعلاتن مفاعلن فعلنخفیف مخبون محذوف
1010-U---U---U-فاعلاتن فاعلاتن فاعلنرمل مسدس محذوف
1011-UU-U-U--UU-U-U-مفتعلن مفاعلن مفتعلن مفاعلنرجز مثمن مطوی مخبون
1012--UU-----UU---مفعول مفاعیلن مفعول مفاعیلنهزج مثمن اخرب
1013UU-U-U--UU-U-U--فعلات فاعلاتن فعلات فاعلاتنرمل مثمن مشکول
1014U-U-UU--U-U-UU--مفاعلن فعلاتن مفاعلن فعلاتنمجتث مثمن مخبون
1015--UU-U-U--مفعول مفاعلن فعولنهزج مسدس اخرب مقبوض محذوف
1016--U----U--فع لن فعولن فع لن فعولنمتقارب مثمن اثلم
1017-UU--U-U-UU--مفتعلن فاعلات مفتعلن فعمنسرح مثمن مطوی منحور
1018--U---U---U---U-مستفعلن مستفعلن مستفعلن مستفعلنرجز مثمن سالم
1019-UU--U--UU--U-مفتعلن فاعلن مفتعلن فاعلنمنسرح مثمن مطوی مکشوف
1020-U-U----U-U---فاعلات مفعولن فاعلات مفعولنمقتضب مثمن مطوی مقطوع
1021-UU--UU--U-مفتعلن مفتعلن فاعلنسریع مطوی مکشوف
1022U--U--U--U--فعولن فعولن فعولن فعولنمتقارب مثمن سالم
1023U--U--U--U-فعولن فعولن فعولن فعلمتقارب مثمن محذوف
1024-UU--UU--UU--UU-مفتعلن مفتعلن مفتعلن مفتعلنرجز مثمن مطوی
1025UU--UU--UU--UU--فعلاتن فعلاتن فعلاتن فعلاتنرمل مثمن مخبون
1026UU--UU--UU-فعلاتن فعلاتن فعلنرمل مسدس مخبون محذوف
1027U--UU--UU--UU--مفاعیل مفاعیل مفاعیل فعولنهزج مثمن مکفوف محذوف
1028UU--U-U-UU--U-U-فعلاتن مفاعلن فعلاتن مفاعلنخفیف مثمن مخبون
1029--UU-U-U---مفعول مفاعلن مفاعیلنهزج مسدس اخرب مقبوض
1030-U---U---U---U--فاعلاتن فاعلاتن فاعلاتن فاعلاتنرمل مثمن سالم
1031--U-UU---U-UU-مستفعلن فعلن مستفعلن فعلنبسیط مثمن مخبون          


ادامه مطلب

جمعه 22 خرداد 1388

نظامی گنجوی

   نوشته شده توسط: مسعود    نوع مطلب : شاعران ،

در این قسمت به زندگینامه وشرح احوالات شاعر سده ششم نظامی گنجوی می پردازیم                                                                          حکیم جمال الدین ابو محمد الیاس بن یوسف بن زکی بن مؤید نظامی گنجوی از داستانسرایان بزرگ و استادان مسلم در سرودن شعر تمثیلی و بزمی است. او در سال 525 در شهر گنجه متولد شد و همه عمر را به جز سفر کوتاهی که به دعوت قزل ارسلان (581-587) به یکی از نواحی نزدیک گنجه کرد، در وطن خود باقی ماند تا در سال 614 یا 619 در همین شهر وفات کرد و به خاک سپرده شد.

چنانچه از اشعار او معلوم می شود «فضیلت نظامی منحصر به شعر و شاعری نبوده و از جوانی به فنون ادب و تاریخ و قصص علاقه داشته و درتحصیل علم همت کرده و مخصوصاً درنجوم صاحب اطلاع بوده است چنانکه خود گوید:

هر چه هست از دقیقه های نجوم----- با یکایک نهفته های علوم
خواندم و هر ورق که می جستم ----- چون ترا یافتم ورق شستم


دوران زندگی نظامی با دوره حکومت اتابکان آذربایجان و موصل و شروانشاهان هم زمان بوده است. تعلق خاطر نظامی به تصوف زندگانی وی را بیشتر با زهد و عزلت همراه کرده و این امر او را از وابستگی به دربارهای سلاطین دور کرده است. .                                                                                                                                                                                                                                                             بقیه در ادامه مطلب


ادامه مطلب

پنجشنبه 21 خرداد 1388

شکوائیه

   نوشته شده توسط: مسعود    نوع مطلب :سروده های من ،

این شعر را برای یکی از دوستانم سرودم                                                                           
 حالی که نمی پرسی  دانی که چه می خواهی
   گوش آرو شنو پندی این نیست هوا خواهی 
    دیریست که تنهایی گشتست قرین من
   تنهایی من گشتست وصلی که تو می خواهی
   کی راه چنین باشد راهی که تو می پویی 
      نبود به طریق عشق وصلی به چنین راهی   
    گر میطلبی مهری آرام چنین منشین   فریاد نمی خواهد آرام بکش آهی
 فریاد فلک بر شد از آه دلم جانا
 هر چند که می دانم زین قصه تو آگاهی   
 سالی است که میسوزم از بهر تو همچون شمع قدری دگرم مانده است دریاب مرا ماهی   
 مسعود  دلی  دارد  دائم  به  تمنایت     
 وز حضرت حق خواهد دیدار تو را گاهی

                                                                                                                                                                                 


پنجشنبه 21 خرداد 1388

سوگنامه

   نوشته شده توسط: مسعود    نوع مطلب :سروده های من ،

این شعر را در سوگ یکی از عزیزانم سرودم                                                                                 
 دوش یادت در دلم افتاد و لرزان شد نفس    بس  مکرر میشدم در دل چنین بانگ جرس  
 پای خاکی زود کندی از خراب آباد ما   مرغ جنت را به دنیا کی بود میل و هوس 
 نیمه ی رویم به خاک و نیم دیگر پر ز اشک زخم بر دل پای در گل همنشین با خار و خس   
  بعد تو نگرفت خاکی از رخم دستی به مهر     گوئیا این کار دیگر بر نمی آید زکس 
 میل رفتن دارد این جان در فراغ روی تو                                                                                  شاید امروز رها گردم از این بند و قفس                                     


پنجشنبه 21 خرداد 1388

دست فشان

   نوشته شده توسط: مسعود    نوع مطلب :سروده های من ،

این شعر را  به قطب عالم امکان و امام آخر الزمان  سلاله الانبیاء وخاتم الاوصیاء حضرت ولی عصر روحی له الفداء تقدیم می کنم 
 دلبرم نیک نگه کن که چه سان آمده است جمله گیتی زطرب دست فشان آمده است
    مهرخی  پاکدلی  لعل لبی  نیک عذار  به تماشاگه زلفش دو جهان آمده است
   تو مپندار دگر مرده  بماند  دل  ما  زنده زین روست که عیسی زمان آمده است
 دم زعیسی نزنم پیش تو ای روح و روان    کز دمت عیسی مریم به زبان آمده است
      در نمازت  همه انفاس  مسیحائی  قدس  چو مسیحا ز سماء وقت اذان آمده است
    هردمی خوش نفسی از تو زمحراب رسد نقش محراب زذکرت به فغان آمده است
   برگ  گل  ریخت ز نادیدن رویت جانا روی خورشید ندیدست وخزان آمده است  
    تازه برگی ز تو امید برد شاخه خشک
 دست خالی به چنین ظن وگمان آمده است
  فصل هجران تو و جور رقیب وغم دل همه بر عاشق تو سخت گران آمده است
  خود تو دانی که چه اندیشه بکردیم و چه شد آنچه کردیم کنون توبه از آن آمده است
 توبه کردیم که در خویش دگر گم نشویم
  تا مگر گفته شود کز تو نشان آمده است 
   خرم آ ن روز که مسعود ندایی شنود کز بیابان خبر از آب روان آمده است 


چهارشنبه 20 خرداد 1388

رودکی

   نوشته شده توسط: مسعود    نوع مطلب : شاعران ،

در این بخش به بررسی زندگی نامه و آثار وسبک وطریقه رودکی شاعر بلند آوازه سده چهارم هجری می پردازیم                                                                                                                                                                 رودکی، ‌ابوعبدالله جعفر بن محمد بن حکیم بن عبدالرحمان بن آدم.
از کودکی و چگونگی تحصیل او آگاهی چندانی به دست نیست. در 8 سالگی قرآن آموخت و آن را از بر کرد و از همان هنگام به شاعری پرداخت.
َ
برخی می گویند در مدرسه های سمرقند درس خوانده است. آنچه آشکار است، وی شاعری دانش آموخته بود و تسلط او بر واژگان فارسی چندان است که هر فرهنگ نامه ای از شعر او گواه می آورد.

رودکی از روزگار جوانی آوازی خوش داشت، در موسیقی و نوازندگی چیره دست و پر آوازه بود. وی نزد ابوالعنک بختیاری موسیقی آموخت و همواره مورد ستایش او بود، آن چنان که استاد در روزگار کهنسالی چنگ خود را به رودکی بخشید. رودکی در همان دوره شعر نیز می سرود. شعر و موسیقی در سده های چهارم و پنجم همچون روزگار پیش از اسلام به هم پیوسته بودند و شعر به همراه موسیقی خوانده می شد. شاعران بزرگ آنانی بودند که موسیقی نیز می دانستند.

از هم عصران رودکی ،منجیک ترمذی (نیمه دوم سده چهارم) و پس از او فرخی (429 ق) استاد موسیقی زمانه خویش بودند. شاعران، معمولا قصیده هایشان را با ساز و در یکی از پرده های موسیقی می خواندند. هرکس که صدایی خوش نداشت یا موسیقی نمی دانست، از راوی می خواست تا شعرش را در حضور ممدوح بخواند. رودکی، شعرش را با ساز می خواند .

رفته رفته آوازه رودکی به دربارسامانیان رسید و نصربن احمد سامانی (301 ـ 331 ق) او را به دربارفرا خواند. برخی بر این گمانند که او پیش از نصربن احمد به دربار سامانیان رفته بود، در آنجا بزرگترین شاعر دربار سامانی شد. در آن روزگار در محیط ادبی، علمی، اقتصادی و اجتماعی فرارود، آن چنان تحولی شگرف روی داده بود که دانش پژوهان، آن دوره را دوران نوزایی (رنسانس) ایرانی می نامند.                                                                                                                                                                                                               بقیه در ادامه مطلب


ادامه مطلب

شنبه 9 خرداد 1388

سبک شعر

   نوشته شده توسط: مسعود    نوع مطلب :آموزشی ،

در این قسمت به بررسی سبک های مختلف شعر پارسی ودرون مایه های انها می پردازیم

سبک شعر، یعنی مجموع کلمات و لغات و طرز ترکیب آنها، از لحاظ قواعد زبان و مفاد معنی هر کلمه در آن عصر، و طرز تخیل و ادای آن تخیلات از لحاظ حالات روحی شاعر، که وابسته به تأثیر محیط و طرز معیشت و علوم و زندگی مادی و معنوی هر دوره باشد، آنچه از این کلیات حاصل می شود آب و رنگی خاص به شعر می دهد که آن را «سبک شعر»«طرز» و گاه «طریقه» و گاه «شیوه» استعمال می کردند. می نامیم،


1سبک خراسانی یا ترکستانی

2-سبک عراقی

3-سبک هندی

4-بازگشت ادبی یا سبکهای جدید که منتهی به سبک جدید دوره مشروطه شده است.                                                                                                                                                                                                                                                                              بقیه در ادامه مطلب


ادامه مطلب

شنبه 9 خرداد 1388

انواع شعر وساختار ترکیبی آن

   نوشته شده توسط: مسعود    نوع مطلب :آموزشی ،

دراین جا انواع مختلف شعر وساختار ترکیبی آن را باذکر شاهد مثال هایی از شعرای معروف آن نوع  بیان میکنیم .                                                                                        مسمط .                                                                                                                                                    مجموعه جدید مصراع هم قافیه (بند مسمط) و یک مصراع که قافیه آن مستقل است. (رشته مسمط یا مصراع تسمیط) و این شکل چند بار با قافیه های متفاوت تکرار می شود.

و اما مصراع های جدا با هم قافیه دارند، بدین نحو: الف—الف—الف—ی— ب—ب—ب— ی — ح— ح—ج—ی به مسمط هایی که بند مسمط و رشته مسمط آنها مجموعه سه مصراع باشد مسمط مثلث به چهار مصراع مربع و به پنج مصراعی مخمس و به شش مصرایی مسدس گویند. مسمط حداقل مثلث و حداکثر (معمولاً) مسدس است و همه مسمطات منوچهری مسدس است.





مانند:
گویی بط سپید جامه به صابون زده است --- کبک دری ساق پای در قدح خون زده است


بر گل تر دلیب، گنج فریدون زده است --- لشگر چین در بهار، خیمه به هامون زده است


لاله سوی جویبار خرگه بیرون زده است --- خیمه آن سبزگون خرگه این آتشین


باز مرا طبع شعر سخت به جوش آمده است — کم سخن عندلیب،دوش به گوش آمده است


از شغب مردمان لاله به جوش آمده است --- زیر به بانگ آمده است بم بخروش آمده است


نسترن مشکبوی، مشک فروش آمده است --- سیمش در گردن است، مشکش در آستین


مسمط معمولاً ساختمان قصیده را دارد اول آن تغزل است و بعد تخلص به مدح می پردازد. این نوع جدید مسمط است که به ابتکار منوچهری از مسمط قدیم ساخته شده است، مسمط قدیم بیتی است چند لختی که لخت های آن یک قافیه دارند (قافیه درونی) و لخت آخری آن با لخت های آخر ابیات دیگر هم قافیه است (قافیه بیرونی) او گاهی به این گونه اشعار شعر مسجع گویند و نمونه آن در اشعار مولانا زیاد است.

دیده سیرست مرا جان دلیرست مرا ----- زهره شیرست مرا، زهره تابیده شدم


شکر کند عاشق حق، کز همه بردیم سبق ---- بر زبر هفت طبق، اختر رخشنده شدم


باش چو شطرنج روان خامش و خود جمله زبان----- کز رخ آن شاه جهان فرخ و فرخنده شدم


این ابیات را می توان به شکل زیر (مسمط و مربع) نوشت:

دیده سیرت مرا ----- جان دلبراست مرا


زهره شیرست مرا ---- زهره تابنده شدم


که هر مصراع آن دو بار مفتعلن و به اصطلاح عروضی مربع است که در شعر فارسی مفعول نیست و ابیات فارسی معمولاً مسدس و یا مثمن هستند. از این رو منوچهری این پاره ها را طولانی تر کرد و به حد مصراع مفعول در شعر فارسی رساند.                                                                                                               مسمط به خاطر نوع ساختارش برای بکار بردن ارایه تضمین و وام گرفتن از شعری دیگر بسیار مناسب است ولی از جهت دیگر به علت  تنگی فضای ساختار به خاطرلزوم استفاده از قافیه هم در انتهای مصرع و هم در انتهای رشته های تسمیط کمتر مورد توجه بوده است وشاید غیر از خود منوچهری دامغانی که ترویج کننده این قالب شعری است نتوان مسمط سرای  مطرح دیگری پیدا کرد البته بعضی از شعرا  به صورت خاص  وموردی مسمط هایی دارند که از معروفترین انها میتوان به مسمط مخمس شیخ بهایی رحمه الله علیه اشاره کرد                                                                                                                                                                          
                            

تا کی به تمنای وصال تو یگانه
اشکم شود از هر مژه چون سیل روانه
خواهد که سرآید غم هجران تو یا نه
ای تیر غمت را دل عشاق نشانه
                                            جمعی به تو مشغول و تو غایب زمیانه
رفتم به در صومعه عابد و زاهد
دیدم همه را پیش رخت راکع و ساجد
در میکده رهبانم و در صومعه عابد
گه معتکف دیرم و گه ساکن مسجد
                                            یعنی که تو را می طلبم خانه به خانه
روزی که برفتند حریفان پی هر کار
زاهد سوی مسجد شد و من جانب خمار
من یار طلب کردم و او جلوه گه یار
حاجی به ره کعبه و من طالب دیدار
                                            او خانه همی جوید و من صاحب خانه
هر در که زنم صاحب آن خانه تویی تو
هر جا که روم پرتو کاشانه تویی تو
در میکده و دیر که جانانه تویی تو
مقصود من از کعبه و بتخانه تویی تو
                                             مقصود تویی ...کعبه و بتخانه بهانه
بلبل به چمن زان گل رخسار نشان دید
پروانه در آتش شد و اسرار عیان دید
عارف صفت روی تو در پیر و جوان دید
یعنی همه جا عکس رخ یار توان دید
                                              دیوانه منم ..من که روم خانه به خانه
عاقل به قوانین خرد راه تو پوید
دیوانه برون از همه آئین تو جوید
تا غنچه ی بشکفته ی این باغ که بوید
هر کس به بهائی صفت حمد تو گوید
                                              بلبل به غزل خوانی و قمری به ترانه
بیچاره بهایی که دلش زار غم توست
هر چند که عاصی است ز خیل خدم توست
امید وی از عاطفت دم به دم توست
تقصیر "خیالی" به امید کرم توست                                                                                                                           یعنی که گنه را به از این نیست بهانه                                                                        
                                                                                                                                                                                                        لطفا به ادامه مطلب بروید


ادامه مطلب

شنبه 9 خرداد 1388

تاریخچه شعر عرفانی

   نوشته شده توسط: مسعود    نوع مطلب :مقالات ،

  تاریخ دقیقی از شعر عارفانه ومیزان استفاده از ان در محاورات عرفی وعلمی در دست نیست ولی انچه مسلم است شعر در همه ادواری که وجود داشته ودر هر قشر وملیتی که بوده مناسب ترین بستر برای ارائه مفاهیم معرفتی واحساسات درونی وهمچنین سلائق شخصی افراد بوده است چه اینکه شعر به خاطر نوع ساختارش متکلم را واداربه ایجاز گوئی ومختصر کردن متن سخن خود می کند ومخاطب را وادار میکند که برای فهم ان ازتخیل خود استفاده کند ومفهوم را با روح خود درک کند وواضح است که انچه با روحانیت گفته شود با روحانیت درک خواهد شد واین در اشعار عارفانه مصداق اتم واکملی دارد .درواقع در فرهنگ های مختلف شعر ابزاری است برای انتقال سریع وغیر قابل حصر در کوتاه ترین جملات که هر مفهوم سنگینی رامیتوان در قالب شعر قرار داد وهرکس حظ وبهره خویش را از ان ببرد همانگونه که در اشعار فارسی این نکته ملموس است مثل اشعارعارفانه ای که از شعرایی مثل سعدی وحافظ ومولوی و...موجود است ودر میان مردم به صورت ضرب المثل وبیان مصداق استفاده میشود ودر متون عرفانی به عنوان شاهد مثال وبیان منزل وحتی دستورالعمل عرفانی توسط عارفان نامی مورد استفاده قرار میگیرد وهرکسی بهره خود را میبرد وبیان مقصود میکند. شاید بتوان از شعر معروف سعدی به عنوان مثال استفاده کرد که بنی ادم اعضای یک پیکرند ...که در افرینش ز یک گوهرند که ظاهر شعر برای انتقال مفهوم تعاون وهم یاری وهم فهمی از ان استفاده میشود وحتی این مفهوم در سطح جهانی مورد توجه است وسردر سازمان ملل مزین به این شعر است و در مفاهیم عارفانه به عنوان بیان مفهوم وحدت وجود مورد استفاده قرار میگیرد که شاید شاعر هر دو مفهوم را مد نظر داشته باشد وهر کس استفاده خود را میبرد واین از خصوصیات شعر است یعنی عدم انحصار در یک معنای خاص.واشعار فارسی وعربی ودیگر زبان ها پراست از چنین نکاتی .شعر در ادیان مختلف نیز نقش پر رنگی را ایفا می کند وباعث به وجود امدن ویا ماندگاری انها شده است مانند ودائیسم در هند که تعالیم ان مستخرج از سروده های (ریگ ودا )قدیمیترین ودای موجود است که تاریخچه ان به١۵٠٠سال قبل از میلاد میرسد ومضامین عبادی وعرفانی در قالب شعر بیان شده است ودر ادیان اسیای شرقی شعر نفوذ بسیاری دارد وتعالیم ان ادیان به وسیله شعر محافظت شده . ادیان چینی تاریخی مثل دین کنفسیوس ویا لائوتسه که تعالیم ان ادیان که عمدتا عرفانی است بوسیله صاحبان ان مکاتب ویاپیروان انها منظوم شده وکتاب (شیه جینگ)را کنفسیوس از اشعار رایج در بین مردم دست چین کردوبه عنوان تعالیم بنیادی به شاگردانش می اموخت وجمله وی که فیلسوف شهیر وسر سلسله بزرگترین دین چین باستان است در این مورد مشهور است که(((شعر))، منش انسان را مى سازد و ((آئین ))، انسان را پرورش مى دهد و ((موسیقى )) به انسان کمال مى بخشد).در شعر فارسی هم همواره شعر عرفانی پایگاه رفیعی داشته است ودر متون قبل از اسلام شاهد این موضوع هستیم چنانکه در ادیان ایران باستان مانند دین زرتشت مسائل عبادی وعرفانی وتعالیم بنیادی ان بوسیله شعر تدوین شده است وکتاب مقدس ایین زرتشت که (اوستا)نام دارد از سروده هایی مانند (یشتها)که در توصیف(یزدان)سروده شده و(گاتها) که در توصیف(اهورامزدا)سروده شده که این دو مشهور است که از اشعار زرتشت است وهمچنین سروده های دیگری که به موبدان زرتشتی منصوب است تشکیل شده وتا به امروز باقی مانده است. اما انچه که مسلم است بعد از ظهور اسلام شعر عرفانی بسیار پررنگ تر از قبل در شعر فارسی وجود داشته است واین به خاطر ذات تعالیم اسلام است که هر حقیقتی در ان پایه ای عرفان گونه دارد وهرگز نمیتوان در ان چیزی را پیدا کرد که سنخیتی با مسائل معرفت شناختی نداشته باشد واشعاری که از اهل بیت پیامبر علیهم السلام واصحاب خاص ایشان وعلماء بزرگ دین وهمچنین ائمه چهار گانه اهل سنت وجود دارد موید این مطلب است.واین موضوع باعث شده شعرای عرفان سرا خصوصا در سده های اولیه ظهور اسلام عموما از علماو نوادر علمی زمان خود باشند .حکیمانی مانند رودکی در قرن چهارم خواجه عبدالله انصاری در قرن پنجم انوری وخاقانی وسنایی غزنوی در قرن ششم مولوی و سعدی در قرن هفتم وحافظ در قرن هشتم همه از علما وفقیهان زمان خود بوده اند وسعی نموده اند که مسایل اعتقادی اسلامی را در قالب اشعار عرفانی خود جاودانه کنند وصرف نظر از اختلافات عقیدتی ومشی سلوکی انها که ناشی از اختلاف مذهب ویا سلیقه عرفانی انها بوده است همگی نقش موثری در ارائه فرهنگ عارفانه اسلام وحفظ وثبوت مبانی اعتقادی ونشر وگسترش ان در اقصا نقاط بلاد اسلامی داشته اند. حتی در خارج از ممالک اسلامی اشعار وارا ونظرات انها در بین مردم نفوذ بسیاری داشته ودارد وموجب اعجاب وتحسین سایر ملل گشته است از این نمونه میتوان سعدی را مثال زد که ملاحان چینی در هنگام پارو زدن اشعار وی را همخوانی میکردندودر بسیاری از مدارس اشعار وی را تدریس می کردند وامروزه نیز اثار زبان پارسی واشعار سعدی در انجا وجود دارد وهمچنین میتوان به تحسین شکسپیر نویسنده وشاعر معروف انگلیسی از سعدی اشاره کرد که خود را تحت تاثیر سعدی میداند ویا امرسون نویسنده معروف امریکائی که کتاب گلستان را یکی از اناجیل و از کتب مقدس دیانتی جهان می‌داند و معتقد است که دستورهای اخلاقی آن، قوانین عمومی و بین‌المللی است . همه اینها نمایانگر عمق نفوذ وپویایی تفکر حکیمان وشاعران مسلمان ایران است که بعد از صدها سال هنوز زبان گویای تفکر ملت خویش باقی مانده اند.                                                                                                                                                                                                                    این گفتار ادامه دارد                                                                                                                                           مقاله از : مسعود امجدی


شنبه 9 خرداد 1388

سینه مشروح تویی

   نوشته شده توسط: مسعود    نوع مطلب :منتخب اشعار شاعران ،

  بسم الله الرحمن الرحیم     رب اشرح لی صدری ویسر لی امری                                                                                                                                                                   
یار مرا غار مرا عشق جگرخوار مرا                       یار تویی غار تویی خواجه نگهدار مرا
نوح تویی روح تویی فاتح و مفتوح تویی                  سینه مشروح تویی بر در اسرار مرا
نور تویی سور تویی دولت منصور تویی               مرغ که طور تویی خسته به منقار مرا
قطره تویی بحر تویی لطف تویی قهر تویی             قند تویی زهر تویی بیش میازار مرا
حجره خورشید تویی خانه ناهید تویی                    روضه اومید تویی راه ده ای یار مرا
روز تویی روزه تویی حاصل دریوزه تویی             آب تویی کوزه تویی آب ده این بار مرا
دانه تویی دام تویی باده تویی جام تویی              پخته تویی خام تویی خام بمگذار مرا
این تن اگر کم تندی راه دلم کم زندی                  راه شدی تا نبدی این همه گفتار مرا
 
شعر از مولانا جلال الدین محمد رومی بلخی(دیوان شمس)